Wij namen onlangs tijdens de algemene vergadering afscheid van Léonce Bekemans als voorzitter van Europahuis Ryckevelde. Zijn afsluitende speech is een mooie tekst met zowel historische beschouwingen over het verleden van onze organisatie, bespiegelingen over haar roots en haar missie, een bilan van de evolutie door de jaren heen, als zijn persoonlijke hoop en verwachtingen voor de toekomst. Wij wensen Léonce het allerbeste en bedanken hem voor zijn jarenlange inzet. 

(Afbeelding banner genomen in 2006 ter gelegenheid van 50 jaar Europahuis Ryckevelde.)

"Vele jaren was ik nauw betrokken bij het reilen en zeilen van Ryckevelde, eerst als bestuurder, dan als voorzitter. Ik werd nog door Karel Verleye gevraagd om Dries Vanden Abeele op te volgen als voorzitter, in de sporen van Daniel Coens. Wat onthoud ik van die jaren, wat blijft bij?

(1) het gedachtengoed van de stichter

Karel Verleye (Pater Antonius) was een kapucijn, medestichter van het Europacollege in Brugge in 1949 samen met Hendrik Brugmans. Hij stichtte in 1956 het Europees en internationaal vormingscentrum op het domein Ryckevelde. Hij had de overtuiging dat de Europa meer aandacht moest besteden aan de sociale, religieuze, culturele en ethische aspecten van de Europese eenwording, de zogenaamde vergeten factoren.

Hij wilde vooral Europa dichter bij de burger brengen, “een Europa op mensenmaat”. Zijn ideeën wilde hij in de eerste plaats overbrengen op de jongeren van de middelbare scholen, vooral via de Europadagen op Ryckevelde. Hij overleed in 2002.

Samen met zijn confraters Pater Otto en Pater Osmond hebben zij Ryckevelde opgestart, onverdroten en complementair, om levenslang met overtuiging te werken aan een authentiek Europees Verhaal, “outsourcing avant la lettre”.

Jaren later schreef Ryckevelde de Karel Verleye Prijs uit voor verdienstelijke thesissen met financiële steun van de paters Kapucijnen. Nogmaals dank aan de Kapucijner gemeenschap die dat alles mogelijk maakte.

(2) de brede waaier van kwaliteitsvolle activiteiten, projecten en evenementen

Door de jaren heen werden talrijke vormings- en informatie activiteiten georganiseerd, vooral op verplaatsing. In de laatste jaren is het educatief aanbod (basis, secundaire, hoger onderwijs en volwassen) sterk uitgebreid en gediversifieerd, met grote klemtoon op de actieve burger. Het was steeds de bedoeling het Europees waardengoed blijvend te koesteren en te vertalen in een begrijpbare, actuele en creatieve taal, via vorming, informatie en participatie, dit met een onderbouwde en genuanceerde aanpak.

Vele projecten werden gelanceerd en met enthousiasme uitgewerkt door de medewerkers van Ryckevelde. Ik denk aan de projecten iov Europees Parlement (Europe@school, EP Ambassador School), de Jean Monnet Projecten, Sterrenklas voor jongeren, hallo politici, ... te veel op om te lijsten. Als Jean Monnet-professor ad personam herinner ik mij dat bij de evaluatie van de JM-projecten Ryckevelde altijd een score kreeg van over de 90% voor kwaliteit van de organsatie, de methodologie, impact en innovatief karakter.

De vele States of the Union, die jaarlijks rond 9 mei worden georganiseerd, geven Ryckevelde daarbij een interessant publiek platform. Dit project startte in 2005 met toenmalig Knack-hoofdredacteur Rik Van Cauwelaert. Vele gastsprekers gaven hun mening over de ontwikkelingen in Europa, vanuit de eigen specifieke invalshoek. Ik denk maar aan Lieve Blancquaert, Geert Hoste, Koen Lenaerts, Gerard Mortier, Geert Mak, Frans van Daele, Katlijn Malfliet of Willy Claes. De meest recente was in mei 2020 met Dirk De Wachter. Zijn State of the Union "Corona Times in Europa”, noodgedwongen virtueel gepresenteerd, was een sterk en diepgaand betoog over het rijke Europees cultureel patrimonium, zijn grenzen, waarden en perspectieven.

(3) een ontmoetingsplek van en voor kritische maar enthousiaste Europeanen

Ik heb vele mensen, medewerkers en bestuurders, zien komen en gaan. Ik vermeld hier in het bijzonder Marnix Strubbe en Inès Verplancke, de vorige coördinatoren van Ryckevelde, en Pater Otto, de laatste pater verbonden met Ryckevelde. Hij was de man van de concrete inzet en praktische raad en daad, heel actief in participatieve methodes van kennisoverdracht en vorming, in het bijzonder bij de ontwikkeling van educatieve spellen.

Hij was een stevige steunpilaar, niet op de voorgrond maar steeds broodnodig aanwezig en altijd een poëtisch woord als korte bezinning bij de aanvang van elke RvB en AV. Bij de viering van 50 jaar Ryckevelde in het Concertgebouw met gastspreker Yves Leterme, schreef hij zijn hoop neer: “Een nieuw Europa van hervonden moed, waar vrede heerst en solidariteit en samenwerking voor ’t gemene goed van wereldwijde samenhorigheid. Ontmoetingshuis van Ryckevelde was een plek van blij verwachten en van hoop, een leerhuis voor de nieuwe tijd, een klas, hoe trouwvol men de morgen binnenloopt.” Hopelijk blijft dat.

Kortom, velen zijn actief deelgenoot geweest van een door Europa erkend laagdrempelig en duurzaam succesverhaal, nu al meer dan 60 jaar, binnen Vlaanderen maar ook daarbuiten.

(4) de organisatorische/logistieke veranderingen

Er is veel veranderd sinds de paters ooit een Eurocampus wilden bouwen in het herenhuis bij het kasteel, of er een cafetaria hielden om het Centrum financieel te ondersteunen. Eerst werd het herenhuis met schapenweide verkocht, en uiteindelijk werd het kasteel verlaten en een nieuw pand aangekocht in de St Baafskerkstraat. De verhuis eind 2014 was een hectische bedoening, maar nu zit Ryckevelde in een mooi modern pand, makkelijk bereikbaar, ook met het openbaar vervoer.

Bij een afscheid hoort niet enkel een terugblik, maar ook een vooruitblik. De tijdsgeest is radicaal veranderd en de uitdagingen (professioneel, organisatorisch, structureel, financieel) voor Ryckevelde als kleine vzw zijn er niet minder op geworden. Ook Ryckevelde moet zich aanpassen aan de sterk veranderende realiteit in Europese vorming en informatie, zowel naar inhoud als vorm.

We zitten nu op een spoor dat verder wordt uitgewerkt in het traject deugdelijk bestuur via een participatief proces. Het is een proces met een aantal concrete doelstellingen dat zich inschrijft in de Bestuurscode Cultuur en moet uitmonden in een vernieuwd bestuur. Wat zijn mijn verwachtingen?

1/ Ik hoop dat de toekomstperspectieven zowel inhoudelijk als organisatorisch goed ingebed blijven in de missie en visie van Ryckevelde. Dit betekent dat Ryckevelde trouw blijft aan het oorspronkelijk gedachtengoed van de founding fathers van Ryckevelde om de burger dichter bij Europa te brengen op een gefundeerde, aantrekkelijke en kritische manier.

2/ Ik hoop dat de ingezette professionalisering stabiliteit én perspectief biedt om de uitdagingen in het veranderend landschap met de nodige deskundigheid, openheid en inspiratie aan te pakken, maar met behoud van de sinds vele jaren opgebouwde eigen identiteit.

3/ Ik hoop dat de nodige externe profilering, goede communicatie en netwerking de kernopdrachten van Europese vorming, informatie en participatie versterken, met zowel creativiteit als kritische reflectie, zonder te grote administratieve rompslomp maar met goede taakomschrijving. Europa is immers een niet makkelijk thema, maar toch zo noodzakelijk. Zeker nu een no-Brexit deal heel dichtbij is, er toch een oplossing werd bereikt op de Europese Raad over het Recovery Fund, de meerjarige begroting en de Green Deal, en er heel wat initiatieven en activiteiten plaats vinden over de toekomst van Europa, het Europees burgerschap en participatieve democratie. Deskundigheid, enthousiasme, doorzettingsvermogen en betrokkenheid zijn daarin duidelijke voorwaarden. Een stabiel personeelsbestand is daarom wenselijk.

4/ Tenslotte hoop ik dat een huisstijl van dialoog, constructieve sfeer, positieve verstandhouding en vertrouwen de samenwerking tussen de vele betrokkenen (team, Bestuur, Algemene Vergadering en partners) daadwerkelijk mag ondersteunen, dit om het Ryckevelde verhaal te doen slagen in de toekomst.

Ryckevelde heeft de troeven in huis om met succes deze uitdagingen aan te gaan en stappen te zetten die het inhoudelijke profiel van Ryckevelde versterkt met zowel Vlaamse als Europese bindingen. Het gaat Ryckevelde verder goed!"

Campagne Thuis in Europa

Ga mee in debat op 6 mei